sanfelese, il vernacolo di San Fele (PZ)

Sanfelese		Italiano		English		   Notes
---------               --------                -------           -----
a			la			the
acquasandë		acquasanta		holy water
addëvinë                indovina                guess
agghërlandatë		inghirlandati		wreathed
aggia			ho			I have
anëmë, anëma		anima			soul
appëcciatë		accesi			lit
ata			altra			other
attanë			padre			father
aucieddë		uccello			bird
aulivë			ulivo			olive tree
avijë			aveva			had
avutë			avuto			had
bënëdéttë		benedetta		blessed
ca, c'   		che			that
caddë			calli			calluses
cadijë			svenivo		        I fainted
cammisë		        camicia		        shirt
canë			cani			dogs
cannelë		        candela		        candle
capecuodd		coppa			large pork sausage
càpëtatë		successo		happened
carëtà			carità			charity
cartë			carte			cards
casare			caseifici		creameries
castiedd		castello		castle
cchianë		        sassi			stones
cchiù			più			more
ccosë			cosa			thing
cerchë			cerca			seeks
cërnutë			filtrata		filtered
chianë			piano			slowly
chiazzë			piazza			plaza, square
chiëcattë		piegai			I folded
cóndë			conta			counts
corë			cuore			heart
cresscë			cresce			grows
crëstijanë		cristiano		man, person
cu			con			with
cuambësandë		camposanto		cemetery         literally "holy field"
cumë			come			as, like
cundëgnosë		pudibonda		modest
cundendë		contento		happy
cunduannà		condannare		condemn
cuorvë			corvi			crows
curuaggë		coraggio		courage
curtieddë		coltello		knife
ddëlorë			dolore			pain
ddestrë			destra			right
dëvëndajë		diventava		it became
dë			di			of
disscëtë		dito			finger
drittë			dritto, diritto		direct, straight
dojë			due			two
dormë			dormo			sleep                                         (1st person singular)
dudëcë			dodici			twelve
erë			era			was
faccë			facce			faces
facennë		        facendo		        doing
faciennë		facevano		they did, they made
fattë			fatto			made, did
fënutë			finita			finished
figliolë		ragazza		        girl
fiorë			fiore			flower		    see fiurë (double check)
finë			fino			until, up to, as far as
fiurë			fiori			flowers
fórë			fuori			out, outside
fraschë			frasca			frond, bough, branch
freddë			freddo			cold
furnuarë		fornaio			baker
ggendë, gendë   	gente			people
ggirë			giro			circle
ggruanë		        grano			grain, wheat
granitë			granito			granite
guardà			guardare		to look
ijë			io			I
janghë			bianco, bianche	        white
jangore			bagliore		glimmer
laccë			lacci			laces
lacrëmë		        lacrima			tear drop
lavatë			lavata			washed
leggijë			leggeva		        read (past tense)
llassatë		lasciato		left
lucë			lumini			lights
lunduanë		lontano			far away
lunë			luna			moon
Madonnë		        Madonna		        Mother of God
mammë		        mamma		        mother
manghë		        manco, neanche, manca   I lack, not even, left side
mappinë		        straccio		rag, dish rag
mazzë			mazzi			bunch, bouquet
mbizzafuóchë		attizzafuoco		scorching hot
më			mi			I
më guardannë		a guardarmi		to see
merlë			merlo			black bird
mettë			metta			put
mijë			mia, mio		my 
mmanë			mani			hands
mò'			ora			now
mostrë			mostra			on display, exhibition
muaccaturë		fazzoletto		handkerchief
muanëchë		manico			handle
mulë			mulo			mule
munduagnë		montagna		mountain
muntagnë		montagne		mountains
mur			muro			wall
muss d puorch		grugno			pig snout
na			una			a
ndà			in			in 
nda rë			nelle			in the
ndë			dove			where
ndo			nel			in the
ngiélë			in cielo		in the sky
niendë                  niente                  nothing
nostë			nostra			our
nzogn			sugna			lard
nu			un			a
nun			non			not
pacë			pace			peace
paccë			pazze, strane		crazy
partë, ppartëë		parte, parti		part, parts
pë			per			for
pëcché			perché			why
pëccnin, pëccëninnë     piccolo		        small
pëffinë			perfino			even
penzë			pensa			thinks
piedë			piedi			feet
ppizzëchë		pizzichi		pinch
Pò'			poi			then
pochë			poco			little
poddëlë		        farfalla		butterfly
pondë			punto			point, tip
popëlë			popolo			people
prusutt			prosciutto		ham
pruvincië		provincia		province
puannë			panno			cloth
puarë			paio			pair
pulucicchië		pulcetta		flea
pu(v)urieddë		poverelli		poor persons
quacchë		        qualche                 few
quandë			quanto			how much, how many
quannë			quando			when
quartë			quarto			quarter
quera			quella			those
quiru			quel			that
ragnatelë		ragnatele		cobwebs
rë			i, le			the
rocchë			rocca			fortress
rrussë			rosso			red
rumuastë		rimasto			remained
s'accostë		si accosta		come near
Sandë Felë		San Fele		Saint Felix
sanghë			sangue			blood
savezizz		salsiccia		sausage
sacresë			improvviso		suddenly
scarpë			scarpe			shoes
scuandë		        spavento		fright
scurijë			scurìa			darkness
së			se			if
së rëcordë		si ricorda		remember
sëggillë		sigilli			seals
sembë, sèmbë		sempre			always
sërvijë			serviva			used
settë			sette			seven
sfèrrë			lama			blade
sfriddë			sfrido			shrinkage?		check out the English	
simë			siamo			we are
sómmë			somma			sum
sopë			sopra			over
sscesë			scesa			descended
ssciuppuatë		scippato		stolen
stëratë			stirato			ironed
sti			queste			these
stu			questo			this
suaccë			so			I know
sulë			solo			only
suonnë			sogni			dreams
supprssat		soppressata		type of salami
tagljë			taglio			I cut
të			ti			you
tënijë			tenevo, teneva		I held, it held
tiémbë			tempo			time
tombë			tomba			tomb
tornë			torni			return
ttruwatë		trovata			found
tuavutë			bara			coffin
tuccuatë		toccato			touched
tuttë			tutta, tutto, tutti	every, everything
u			il			the
uarrëcieddë		torrentello		small stream
ucinë			vicino			near
unë			uno			one, someone
uocchjë		        occhi			eyes
vajë			vai			you go
vattë			batte			beats
vecchjë		        vecchia		        old woman
vëcconë		        boccone		        mouthful
vëdiettë		vista			saw
venijë			veniva			came
vivë			viva			alive
vvëdé			vedere			to see
vëdiettë		ho visto		I saw
vidë			vedi			you see
vvijë			vie			streets
vvócchë		        bocche			mouths
vvuluà			volare			to fly
zichë			po'			tiny, small
zitë			sposi			spouses
zómbë			salta			jumps

altri paroli dal mio compaesano ed amico Massimo:
campagna:
vicce                   coniglio                rabbit
gaddine                 gallina                 chicken
gadducce                gallo                   cock
aine                    agnello                 lamb
ciucce                  asino                   donkey
crape                   capra                   goat
masseria                fattoria                farm
péndene                 fienile                 hay sheaf
fumiére                 letame                  manure
grandìne                mais                    corn
cavadde                 cavallo                 horse
r'bbacche               le vacche               the cows
giumenta                cavalla                 groom
sccattaloucchie         cocomero asinino        wild plant

in cucina:

jattature               attizzafuoco            pipe to blow in fire
vandesine               grembiule               smock
cacciafume              camino                  chimney
tiella                  padella /tegame         pan
làgana                  lasagne                 macaroni
casecavadd              caciocavallo            cheese
à panelle               pane da 2 Kg circa      bread
pizza                   pane a ciambella        ring bread

altro:

nanzè                   un po'                  a little
scillicheje             pioviggina              drizzling
chiove                  piove                   it's raining
guagliò                 ragazzo                 boy
mammete                 tua madre               your mother
attanete                tuo padre               your father
fratete                 tuo fratello            your brother
sorete                  tua sorella             your sister
ziane                   zio / zia               uncle / aunt
cainate                 cognato / a             brother in law
papanonne               nonno                   grandpa
mammanonne              nonna                   grandma
capabbassce             in giù                  down
capammonte              in su                   up
siv'te                  colpito                 hit
pisccone                grosso sasso            big stone
affascinate             colpito da malocchio    hit from evil-eye
gruosse                 grande                  big
duppie                  spesso                  thick
die beniche             dio ti benedica         god bless you
prèvete                 prete                   priest
aggia scì               devo andare             I had to go
sciame                  andiamo                 let's go
zombe in cuodd          salta addosso           jump up
trase                   entra                   come in
iesce                   esci                    exit
appiccia a luce         accendi la luce         turn the light
stuta a luce            spegni la luce          off the light
père                    piede                   foot
i cavzune               pantaloni               trousers
a càpa                  la testa                head
pèréte                  peto                    fart

Grazie tanto Massimo!


This page is dedicated to my great grandmother, Rosa Gaudiosi, who was born in San Fele.
Please feel free to contact me with corrections and additions.  Thanks.

Questa pagina è dedicata alla mia bisnonna, Rosa Gaudiosi, chi era nata a San Fele.
Mille grazie per alcune correzioni e aggiunte.




Links

History of Rionero in Vulture, Basilicata: (in English)
Language of Rionero in Vulture, Basilicata: (in Rionerese, Italian, & English)
Some Sanfelesi families: genealogical research
STUDIES IN THE DIALECT OF BASILICATA: by Professor Alfonso de Salvio


This page has been visited times.

Make your own free website on Tripod.com